Je landt in Abidjan. De lucht raakt je. Zwaar. Warm. En dan het lawaai. Het is niet alleen het verkeer. Het is de taal. Als je komt opdagen in de verwachting dat je met gebrekkig Engels kunt rondkomen, loop je al achter. De officiële taal in Ivoorkust is Frans. Niet ‘een beetje Frans’. Correct, administratief Frans.
Maar hier gaat het om. De straten spreken niet zoals de overheidsgebouwen.
Waarom Frans ertoe doet in Ivoorkust
Frans is de lijm. Het is de taal van het bedrijfsleven, scholen en de verkeersborden die je wanhopig probeert te lezen. Maar het land is taalkundig compact. Afrikaanse talen vallen hier binnen de Niger-Congo-familie in drie hoofdgroepen: Kwa, Mande en Gur.
Je zult er niet één horen. Je hoort een mix.
Als je door de markten dwaalt of met handelaren praat, hoor je misschien Dyula-Taboussi. Het is een handelstaal. Wordt voornamelijk gebruikt door moslimhandelaren in het hele land. Het is praktisch. Het gaat om de transactie. Geen poëzie.
Dan is er Abidjan. Het economisch kapitaal. De plek waar iedereen terechtkomt. Hier worden de Fransen… anders. De lokale bevolking spreekt een pidgin-versie. De pers noemt het français de Moussa. Het is sneller. Losser. Lettergrepen zijn weggelaten en jargon toegevoegd. Het is het geluid van de bewegende stad.
Waar u lokale talen kunt horen
Ga er niet vanuit dat Frans overal werkt. Het is zeker de officiële taal. Maar in plattelandsdorpen, in het binnenland, heerst het lokale dialect.
- Kwa -talen domineren het zuiden en westen. Baoulé is hier de grootste. Als je in de buurt van de kust of de grens met Ghana bent, is dit wat je hoort.
- Mande -talen komen vaker voor in het noorden. Dioula (of Jula) is hier enorm. Het is de lingua franca voor de handel in de noordelijke regio’s.
- Gur talen? Je vindt ze in het noorden en noordoosten. Minder gebruikelijk voor toeristen om tegen te komen, maar diepgeworteld.
Hoe je door de taalbarrière navigeert
Je hoeft Baoulé niet te leren. Maar je moet wel leren luisteren.
- Houd je aan de basisprincipes van het Frans. Leer ‘Bonjour’, ‘Merci’ en ‘Combien?’ (Hoe veel?). Het toont respect. Het opent deuren.
- Let op de context. In Abidjan vindt er voortdurend codewisseling plaats. Iemand kan een zin in het Frans beginnen, overschakelen naar een plaatselijk spreekwoord en vervolgens eindigen met een Dyula-handelsterm. Het is geen verwarring. Het is vloeiend.
- Gebruik contant geld. Taalbarrières worden kleiner als geld van eigenaar verandert. Glimlachen helpt ook.
Is het moeilijk? Ja. Soms. Jij wijst. Je zult nabootsen. Je zult lachen om je eigen afgeslachte uitspraak. Dat is onderdeel van de reis.
De officiële taal is Frans. De echte taal? Het is wat je van punt A naar punt B brengt met een glimlach op je gezicht en een goede zak mango’s in je hand.
