Saumur kom je niet toevallig tegen. Het ligt op stijgende grond waar de rivier de Loire en zijn zijrivier, de Thouet, met elkaar in botsing komen. De stad claimt een eiland in de hoofdrivier en is overgelopen naar de rechteroever. Maar als je vanaf het water omhoog kijkt, is het dominante kenmerk onmiskenbaar.
Het Château des Ducs d’Anjou torent boven alles uit. Het werd in de 14e eeuw gebouwd als fort, heeft vier ronde torens en werd in de 15e eeuw versterkt met wallen. Het lijkt erop dat het een belegering zou kunnen overleven. Dat zou waarschijnlijk kunnen.
Tegenwoordig herbergt dat imposante bouwwerk een museum gewijd aan paarden en paardrijden. Dat is logisch. Saumur staat bekend om twee dingen: zijn cavalerieschool en zijn wijnen.
De Nationale Rijschool is gevestigd in uitgestrekte 19e-eeuwse wijken aan de westkant van de stad. Dit is waar het Cadre Noir actief is. Dit zijn de militaire paardrijinstructeurs die de school als eerste op de kaart hebben gezet. Zij runnen nog steeds de show. Als je dressuur- en klassieke paardentraining op hoog niveau wilt zien, ben je hier aan het juiste adres.
De stad zelf heeft een rustigere kant. Er is het museum voor decoratieve kunsten als je liever porselein hebt dan galopperen. Dan zijn er de oude kerken. Notre-Dame-de-Nantilly heeft een sobere Romaanse architectuur met wandtapijten uit de 15e tot 17e eeuw die erin hangen. Het is grimmig. Het is prachtig.
En dan is er de wijn. In de kelders op het omliggende platteland worden Saumur-wijnen geproduceerd. Je kunt ze bezoeken. Verwacht alleen niet de zware rode wijnen van Bordeaux of de zoetheid van Sauternes. Dit is de Loire-vallei. De wijnen zijn hier vaak fris, droog en lichter.
Waarom gaan? Omdat je ‘s ochtends de paarden kunt zien, door het fort kunt lopen waar ze mee hebben getraind, en de dag kunt afsluiten met een glas witte wijn in een kelder die in de tufsteenkalksteen is gegraven. Het is een specifieke lus. Het werkt.
De meeste mensen haasten zich langs Saumur om Chenonceau of Amboise te bereiken. Ze missen de cavalerie. Ze missen de stille kerken. Ze missen de wijnkelders die niet overspoeld worden door toeristen.
Het kasteel is het hele jaar geopend. De manege treedt seizoensgebonden op. Controleer de data. De wijnkelders gaan open als de wijnboeren dat zeggen.
Het is een stad gebouwd op water en spieren.
De geschiedenis van het strategische belang van Saumur
Saumur was er niet zomaar. De stad groeide rond een klooster en een fort. Deze bouwwerken werden in de 10e eeuw gebouwd door de graven van Blois. Het was een defensieve zet. Een manier om grond vast te houden.
Tegen de 12e eeuw verschoof de macht. De Franse kroon nam bezit. Na de Reformatie veranderde de controle opnieuw van eigenaar. De stad werd een hugenotenbolwerk. Dit was niet alleen een religieuze verschuiving. Het was een politieke. Daar werd een gerenommeerde protestantse academie gevestigd. Geleerden kwamen uit heel Europa.
De stemming veranderde in 1685. De herroeping van het Edict van Nantes ontnam de Franse protestanten hun burgerlijke en religieuze vrijheden. Het gevolg was een massale emigratie. De academie gesloten. Het intellectuele leven van de stad werd verbroken.
De Tweede Wereldoorlog en de moderne industrie
Ook in de 20e eeuw was de stad niet veilig. Saumur werd in 1940 beschadigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. De cavalerieschool hield de linie vast. Ze voerden een heroïsch driedaags standpunt in tegen de superieure Duitse troepen. Het was een vertragende actie. Een kostbare.
Tegenwoordig ziet de economie er anders uit. De industrieën van de stad richten zich op de verwerking van traditionele landbouwproducten. Hier worden wijnen, paddenstoelen en groenten verwerkt. De regio staat bekend om deze goederen. Aluminiumproductie is ook groot. De productie van kunststoffen draagt bij aan de mix.
Saumur is een administratief en servicecentrum. Het is niet alleen een historische plek. Het is een functionerende stad. De bevolking daalde van 29.857 in 1999 naar naar schatting 27.300 in 2014. De aantallen dalen. Maar de infrastructuur blijft bestaan.
Wat te zien tijdens een bezoek
Als je een reis naar Saumur plant, kijk dan niet alleen naar het fort. Kijk naar de erfenis van de academie. De gebouwen vertellen een verhaal van religieuze tolerantie en het verlies ervan. De stand van de cavalerieschool is een punt van lokale trots. Je kunt nog steeds de littekens van 1940 zien.
Het eten is de moeite waard om uit te zoeken. De champignons en groenten worden lokaal verwerkt. De wijn is een regionaal hoofdgerecht. Bezoek de marktkramen. Vraag naar de aluminiumfabrieken. Het zijn geen toeristenvallen. Ze zijn een bewijs van het aanpassingsvermogen van de stad.
De bevolking is nu kleiner. Er wonen hier minder mensen. Dat betekent minder files. Rustiger. Het administratieve centrum functioneert nog steeds. Er zijn diensten beschikbaar. Maar het tempo is langzamer.
Is het de omweg waard? Hangt af van wat je zoekt. Als je geschiedenis wilt, is het er. In de stenen. In de archieven. In de verhalen van de cavaleristen. Als je moderne industrie wilt, is die er ook. In de fabrieken. In de verwerkingsfabrieken.
De stad is niet meer wat het was. De academie is verdwenen. De hugenoten vertrokken. Maar de structuren blijven bestaan. Het fort staat er nog steeds. Het klooster bestaat nog steeds. Het zijn herinneringen aan een complex verleden. Een verleden dat het heden heeft gevormd.
Je kunt door de straten lopen. Kijk omhoog naar de gebouwen. Stel je de geleerden voor die hier ooit liepen. Stel je de soldaten voor die de linie vasthielden. Het is nu rustig in de stad. Maar het herinnert zich.
